عبدالله مستوفى

161

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

و دوستان و اقوام نزديك خانوادهء عروس داده شد . فرداى اين شب ، عروس و داماد براى ماه عسل به مسافرت اروپا رفتند . خواهرهاى اسد در پطرزبورغ بعد از مراجعت ، اسد در نزديكى سفارت ، خانه و اثاثيهء آبرومندى تدارك و زندگى خانوادگى نسبة باتجملى را شروع كرد . خواهر زن ، يعنى ياديا ، هم طبعا از اين ببعد در خانهء اسد بود . بعد از چند ماهى فرخ‌بك وزيراف شوهر خواهر اسد كه در اين اواخر اكثر از باكو بپطرزبورغ ميآمد ، با خانوادهء خود و دو خواهر كوچكتر اسد و نسا خانم مادرش هم بپطرزبورغ آمدند . نسا خانم زودتر بطمر خان شوره برگشت ، ولى سه خواهر اسد با فرخ‌بك در پطرزبورغ ماندنى شدند . دو خواهر خانهء اسد هم يكى بعد از ديگرى شوهر اختيار كردند . خاور ، خواهر كوچكتر ، زن عبد المجيد چرمويوف از طائفهء چچن قفقاز افسر گارد امپراطورى و بعد از كمى ماهرخ زن رشيدبك بادكوبه‌اى شدند . بالاخره ياديا را هم جوان مهندسى باسم گروموف ازدواج كرد . اين چند خانوار كه همه قوم و خويشهاى اسد بودند ، در پطرزبورغ رحل اقامت افكندند . بعد از آنكه من بايران آمدم ، الگا دختر خالهء مادام اسد را هم همان پرنس رازوبل كوچك گرفت و خيال مادام لابارون سيمولين از هر حيث فارغ شد . ما بخانهء اين چند خانوادهء نيمه‌ايرانى و نيمه‌قفقازى و نيمه‌روسى خيلى ميرفتيم و من با خاور خانم زن چرمويوف مثل برادر و خواهر بوديم . اكثر كه بدعوتهاى خارج از خانواده ميرفتيم ، پيش هم مىنشستيم و از حدسهائيكه اشخاص خارج از اين رفاقت برادرانه و خواهرانهء ما ميزدند ، صحبت داشته و بريش و گيس آنها ميخنديديم . بعد از چندى خاور دخترى از عبد المجيد چرمويوف پيدا كرد ، من بگوشهاى او اذان و اقامه گفتم ، ولى اين دختر عمرى نكرد و بعد از آمدن من بايران تلف شد و گويا ديگر هم اين زن و شوهر اولادى پيدا نكردند . چرمويوف با زنش قطع رابطه كرده ، چندسال قبل كه بطهران آمده بود مرحوم شد و خاور را نمىدانم كجاست . در آينده هم شايد جائى گير بياورم و از اسد و خانمش بازهم بنويسم . مقدمات انقلاب در ايران از اوضاع طهران خوب نمينويسند ، عين الدوله بعد از مراجعت از سفر اروپا ، دنبالهء همان سختگيريهاى مالى را در دست دارد سهل است ، براى پر كردن چالهء مخارج سفر فرنگ بر شدت عمل خود افزوده ، مردم ناراضى هستند . هرچه او بر شدت عمل مالى ميافزايد ، مردم بر آزادىطلبى ميافزايند و اين تدبير آزادىطلبهاست كه از موقع استفاده كرده ، در وقتى كه صدر اعظم از راه سختگيرىهاى مالى بمردم فشار وارد ميآورد ، آنها مظالم استبداد را حالى و مردم را بآزاديخواهى دعوت مىكنند . درباريها و عين الدوله ، بدون توجه بنتيجهء امر ، كارى بآزادىطلبى مردم ندارند . وضع عجيبى پيش‌آمده است ، سيد جمال الدين اصفهانى در ماه رمضان ، در مسجد شاه ، در حضور امام جمعه ، داماد شاه